پوست مو زیبایی

وبلاگ علمی آموزشی پیرامون بهداشت و زیبایی پوست و مو  




نویسنده : کوروش شیرواندهی ; ساعت ٧:۱۸ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٢/٧

سرطان پوست
سرطان پوست شایع ترین سرطان بدخیم بدن است. تخمین زده می شود که در جهان هر سال بیش از یک میلیون نفر به سرطان پوست مبتلا می شوند. سرطان پوست انواع مختلفی دارد که تفاوت اصلی آن ها بر اساس نوع سلولی است که دچار رشد سرطانی می گردد. 3 نوع اصلی آن عبارتند از:
 پسرطان های پایه ای Basal Cell Carcinoma
  سرطان سلول های سنگفرشی Squamous Cell Carcinoma
 ملانوهای بدخیم Malignant Melanoma

علت ایجاد سرطان پوست چیست؟
تماس طولانی با نور خورشید علت اصلی سرطان های پوست است، بخصوص اگر باعث آفتاب سوختگی و تاول هم شده باشد. سایر عوامل که اهمیت کمتری دارند شامل تماس مکرر طبی یا شغلی (در کارخانه ها) با اشعه ایکس، اسکار یا جای زخم بیماری ها و سوختگی ها، تماس شغلی با بعضی مواد شیمیایی از قبیل زغال سنگ و آرسنیک هستند. سرطان پوست ممکن است زمینه ارثی نیز داشته باشد لذا در بعضی خانواده ها شیوع سرطان پوست بیشتر است.

نشانه های سرطان پوست
سرطان پوست خصوصاً در مراحل اولیه ممکن است شباهت زیادی به ضایعات سرطانی نداشته، بلکه بیشتر شبیه لکه های معمولی پوستی باشد. به همین دلیل هر ضایعه مزمن و غیرعادی باید مورد توجه قرار گیرد. خصوصاً هر تغییری در اندازه، رنگ، شکل یا ضخامت خال ها را باید تحت نظر داشت. سعی کنید نشانه های سرطان پوست را یاد بگیرید تا در صورت مواجهه با تغییرات مشکوک، آن ها را به موقع کشف نمایید.
بهترین راه محافظت از پوست این است که هیچ چیز را بی اهمیت تلقی نکنید و اگر کمترین تردیدی دارید به متخصص پوست مراجعه کنید. پزشک ممکن است بیوپسی (نمونه برداری بافتی) انجام دهد و قطعه کوچکی از ضایعه را برداشته و به آزمایشگاه بفرستد تا معلوم شود که ضایعه خوش خیم یا پیش سرطانی و بدخیم می باشد.

سرطان سلول های پایه ای Basal Cell Carcinoma
این نوع سرطان پوستی معمولاً به شکل یک برجستگی کوچک است که اغلب روی سر، گردن و دست ها ایجاد می شود. البته گاهی این سرطان روی تنه به شکل لکه های قرمز رنگ دیده می شود. این سرطان در سیاه پوستان نادر است ولی در سفید پوستان شایعترین نوع سرطان پوستی به شمار می آید. بیمارانی که به این نوع سرطان مبتلا می شوند، اکثراً پوست روشن دارند و معمولاً موها و رنگ چشم آن ها نیز روشن می باشد. پوست این افراد در مقابل آفتاب معمولاً به راحتی می سوزد و برنزه نمی گردد. این نوع سرطان انتشار سریعی ندارد و بنابراین ممکن است ماه ها تا سال ها طول بکشد تا اندازه آن به حدود 1/5-1 سانتیمتر برسد.
ضایعات درمان نشده ممکن است زخمی شده، خونریزی کنند و روی آن ها دلمه ایجاد شود. گاهی این ضایعات خود به خود بهبود می یابند و این سیکل دوباره تکرار می شود. گرچه این نوع سرطان به ندرت به سایر اعضای داخلی بدن منتشر می شود ولی می تواند ساختمان های زیرین پوست از قبیل غضروف و استخوان را مورد تهاجم قرار دهد و صدمات موضعی قابل توجهی را ایجاد کند.


برای درمان سرطان های سلول های بازال از روش های مختلفی بسته به نوع و محل ضایعه و نیز سن فرد مبتلا می توان استفاده کرد:
· برداشتن ضایعه با مقداری از پوست سالم اطراف به عنوان حاشیه اطمینان، به روش جراحی.
· تراشیدن ضایعه با وسیله ای به نام کورت و سوزاندن کف و قاعده ضایعه تراشیده شده با سوزن های الکتریکی کوتر.
·  منجمد کردن با نیتروژن مایع.
· مالیدن  کرم پنج-فلوئورواوراسیل برای انواع سطحی و کوچک سرطان سلول های پایه ای.
· رادیوتراپی برای افراد خیلی پیر توصیه می شود و شانس عود آن بیشتر از سایر روش های درمانی است.

سرطان سلول های سنگفرشی Squamous Cell Carcinoma
این سرطان پوست ممکن است به شکل یک برآمدگی یا یک لکه پوسته دار قرمز رنگ بروز کند. این سرطان دومین سرطان شایع پوستی در بیماران با رنگ پوست روشن می باشد. سرطان سلول های اسکواموس در هر جایی از بافت پوششی از جمله مخاط ها ممکن است بروز کند، اما در نواحی باز پوست که در تماس با آفتاب می باشند بیشترین شیوع را دارد. گرچه سرطان فوق معمولاً برای مدتی محدود به لایه های فوقانی باقی می ماند، اما در صورت عدم درمان، نهایتاً به بافت های عمقی نفوذ می کند. در تعداد کمی از بیماران نیز از طریق گردش خون به سایر بافت هایی که دور از ضایعه اصلی قرار دارند انتشار پیدا می کند، که اگر چنین اتفاقی بیفتد می تواند کشنده باشد. سرطان هایی که روی لب، پوشش های مخاطی، زخم های مزمن و ضایعات التهابی پوست ایجاد می شوند شانس بیشتری برای انتشار دارند.
چون تماس طولانی مدت و مزمن با نور خورشید مهمترین علت بروز اسکواموس است، لذا این تومورها را بیشتر روی نواحی غیرپوشیده بدن (مثل صورت، گردن، پوست بدون موی سر، دست ها، شانه ها، بازوها و ناحیه پشت) می بینیم. لاله گوش و لب پایین به خصوص در معرض خطر بیشتری هستند.
نواحی آسیب دیده پوست مثل سوختگی، جای زخم، زخم های طولانی و مزمنی که خوب نمی شوند، نواحی ای که تحت تابش اشعه ایکس و یا در تماس بعضی مواد شیمیایی از قبیل آرسنیک، مواد نفتی بوده اند نیز شانس سرطانی شدن دارند.
دانشمندان معتقدند در مورد سرطان های سلول اسکواموس که در پوست سالم بروز می کنند زمینه وراثت نقش دارد. سیاه پوستان کمتر به سرطان پوست مبتلا می شوند. با این حال بیشتر از 3/2 سرطان های پوستی که در سیاهان دیده می شود از نوع اسکواموس هستند که معمولاً در محل ضایعات التهابی قدیمی جراحات ناشی از سوختگی دیده می شوند.
در صورت مشاهده هر گونه تغییری در ضایعات پوستی قدیمی یا به وجود آمدن ضایعه جدید و یا زخم هایی که بهبود پیدا نمی کنند باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد. با تشخیص زودرس بیماری و درمان به موقع آن می توان جلوی خطرات آن را گرفت.


برای درمان سرطان سلول های سنگفرشی روش های مختلفی وجود دارد. انتخاب بهترین روش درمان بستگی به نوع، اندازه، محل و عمق نفوذ تومور دارد. البته سن بیمار و وضعیت سلامتی وی نیز در تصمیم گیری موثر است. برای درمان معمولاً نیاز به بستری شدن نیست و می توان اغلب موارد درمان را به صورت سرپایی انجام داد.
* در درمان جراحی، پزشک با استفاده از تیغ جراحی تمام تومور و بخشی از پوست سالم اطراف آن را به عنوان حاشیه اطمینان بر می دارد و به آزمایشگاه می فرستد تا از ریشه کن شدن ضایعه اطمینان حاصل کند.
* روش دیگر، تراشیدن و تخریب ضایعه با سوزن های الکتریکی است. سوزاندن و تراشیدن بافت تخریب شده آنقدر تکرار می شود تا جراح تشخیص دهد که دیگر چیزی از تومور باقی نمانده است.
* راه بعدی برای درمان، منجمد کردن توسط نیتروژن مایع است. با این روش سلول های سرطانی با سرمای حدود 196 درجه سانتیگراد زیر صفر تخریب می شوند. این روش در کسانی که اختلالات انعقادی و یا عدم تحمل به داروهای بی حسی دارند راه مناسبی به شمار می رود. احتما بروز قرمزی، تورم، تاول و دلمه در این روش وجود دارد.
* بهترین روش درمان جراحی،( موس ) می باشد. در این روش برداشتن تومور با کنترل میکروسکوپی صورت می گیرد. یعنی جراح مرحله به مرحله تومور را بر می دارد و در حین عمل به آزمایشگاه می فرستد. هر وقت نمونه برداشت شده عاری از سلول های سرطانی بود زخم بیمار دوخته می شود این روش جراحی کمترین صدمه را به بافت سالم وارد می کند و احتمال عود بیماری را به حداقل می رساند. این روش اغلب برای درمان ضایعاتی که عود کرده اند و یا آن هایی که در ناحیه ای قرار دارند که درمان آن ها مشکل است (مثل بینی، گوش و اطراف چشم) مورد استفاده قرار می گیرد.
* گاهی برای درمان تومور از تاباندن اشعه ایکس استفاده می کنند. معمولاً برای تخریب کامل تومور چندین جلسه درمانی لازم است (معمولاً چند بار در هفته و به مدت یک تا چهار هفته).
* از لیزر هم می توان برای بریدن و برداشتن تومور استفاده کرد. گاهی برای برش بافت (مثل تیغ جراحی) و گاهی برای تخریب بافت تومور (مثل کوتر) از لیزر استفاده می شود. برتری بزرگ لیزر مسدود کردن رگ ها در حین بریدن آن ها می باشد. لذا برای بیمارانی که اختلالات انعقادی دارند روش بسیار مناسبی است.
سرطان سلول های اسکواموس بیماریی است که باید آن را جدی گرفت. اگر در مراحل اولیه تشخیص داده و درمان شود به راحتی قابل کنترل است. ولی هر چه تومور بزرگتر شود علاوه بر صدمه به ارگان های حیاتی مجاور تومور (از قبیل چشم، گوش، بینی و...) درمان آن نیز مشکلتر می شود. همچنین در صورت انتشار به اعضای داخلی بدن اغلب کشنده می باشد. پس از درمان موفقیت آمیز سرطان سلول های اسکواموس، احتمال رشد ضایعات جدید در همان محل و یا اطراف آن و یا حتی نقاط دور دست بدن وجود دارد. لذا در این بیماران معاینات دوره ای تمام بدن برای یافتن علائم هشدار دهنده سرطان پوست اهمیت دارد.

ملانومای بدخیم
این نوع سرطان پوست که کشنده ترین نوع سرطان های پوستی است، از سلول های رنگدانه ساز پوست (ملانوسیتها) منشاء می گیرد. در این بیماری، سلول های سرطانی همچنان به رنگدانه سازی ادامه می دهند، لذا در این نوع سرطان سایه های مختلفی از رنگ های قهوه ای روشن، قهوه ای و یا سیاه دیده می شود. البته ملانوما گاهی می تواند سفید یا قرمز باشد.
ملانومای بدخیم تمایل زیادی برای انتشار به سایر اعضای بدن دارد، لذا تشخیص و درمان آن در مراحل اولیه بسیار اهمیت دارد.
ملانوما ممکن است به طور ناگهانی و بدون علامت هشدار دهنده ای بروز کند و یا ممکن است بر روی یک خال و یا اطراف آن شروع شود. بنابراین لازم است که جای خال های بدن و همچنین شکل آن ها را به خوبی بشناسید تا هر گونه تغییری در شکل و اندازه خال ها را زود متوجه شوید.
تماس های شدید و طولانی با آفتاب بخصوص در مواردی که آفتاب سوختگی ایجاد شده باشد، مهمترین عامل موثر در ایجاد ملانوماست و باید از آن پیشگیری کرد. پرهیز از آفتاب، بخصوص در افرادی که پوست روشن دارند اهمیت بیشتری دارد. توارث هم نقشی در ابتلا به بیماری ملانوما دارا می باشد. به طوری که اگر یکی از اعضای خانواده ملانوما داشته باشد، شانس بروز سرطان ملانومای بدخیم در فرد افزایش پیدا می کند. کسانی که خال های غیرعادی (نوع دیس پلاستیک) دارند و آن هایی که تعداد زیادی خال در بدنشان مشاهده می شود در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به ملانوما می باشند.
وجود رنگ پوست تیره (قهوه ای یا سیاه) تضمینی برای عدم بروز ملانوما نمی باشد. در تیره پوستان هم ممکن است ملانوما پیدا شود. به ویژه در کف دست ها و پاها، زیر ناخن و یا داخل دهان دیده می شود.

علائم هشدار دهنده ملانوما
این علائم شامل تغییر در سطح خال (به شکل پوسته دار شدن، خونریزی، ترشح و یا پیدا شدن برآمدگی گوشتی)، گسترش رنگ از حاشیه ها به پوست سالم اطراف و تغییرات حسی شامل درد و حساس شدن و خارش می باشند.
از آنجا که ملانوما در صورت تشخیص و درمان در مراحل اولیه، دارای پیش آگهی بسیار خوبی است، آشنایی با علائم ملانوما و معاینات منظم و دوره ای پوست توسط هر شخص، باید جزء برنامه های معمول زندگی وی باشد.

معیارهای تشخیص ملانوما
معاینات منظم دوره ای بهترین راه آشنا شدن با خال ها و لکه های پوستی بدن است. این کار توسط خود بیمار و با کمک یکی از اعضاء خانواده و یا دوستان انجام می شود تا نقاط سخت و دور از چشم هم فراموش نشوند. لازم است مناطقی مثل دهان، پشت، پوست سر، ناحیه باسن و... هم معاینه شوند.
باید خال ها را نگاه کنید و توجه خاصی به اندازه، شکل، لبه ها و رنگ آن ها داشته باشید. تشخیص زودرس ملانوما مساوی است با بهبود صد در صد. ولی در مراحل دیررس، درمان نمی تواند جلوی پیشامدهای بد سرطان را بگیرد
.
معیارهای ذیل در تشخیص ملانوما از خال معمولی کمک می کند:

عدم تقارن: خال های معمولی اغلب مدور و قرینه هستند ولی ضایعات ملانومای بدخیم معمولاً شکل نامتقارن دارند به طوری که اگر خطی فرضی از وسط ضایعه بخواهیم رسم کنیم قادر نیست ضایعه را به دو قسمت مساوی و قرینه تقسیم کند.
نامنظمی لبه ها: لبه های ضایعات خوش خیم معمولاً یکنواخت هستند. اما لبه های ضایعات بدخیم ملانوما اغلب نامنظم و دندانه دار هستند.

رنگ: ضایعات خوش خیم معمولاً به طور یکنواخت رنگ قهوه ای روشن، قهوه ای تیره و یا سیاه دارند اما در ضایعات بدخیم ملانوما اغلب طیفی از رنگ های مختلف وجود دارد (قهوه ای روشن، قهوه ای تیره، سیاه و حتی آبی و قرمز).
قطر: خال های معمولی اکثراً کمتر از 6 میلیمتر قطر دارند (تقریباً معادل اندازه پاک کن ته
مداد). اما ملانوما از نظر اندازه بزرگتر است و معمولاً بیشتر از 6 میلیمتر قطر دارد.


درمان ملانومای بدخیم، جراحی است و در صورتیکه در مراحل اولیه تشخیص داده شود بهبودی صد در صد خواهد بود. اما مراحل دیررس که انتشار دوردست به سایر ساختمان های بدن داده باشد، می تواند کشنده باشد.
در مورد ضایعات پیشرفته تر ممکن است لازم باشد مقدار بیشتری از پوست سالم اطراف را به عنوان حاشیه اطمینان برداشت. گاهی نیز لازم است غدد لنفاوی مربوط به منطقه گرفتار را با جراحی خارج کرد. برای تشخیص عود بیماری، بیمار باید پس از جراحی به طور منظم معاینه شود. افراد خانواده فرد مبتلا هم از نظر ملانوما باید معاینه شوند.
معاینات دوره ای پوست
به منظور تشخیص سرطان های پوست در مراحل اولیه، می توان از معاینات منظم پوست استفاده کرد. برای انجام آن می توانید از روش زیر استفاده کنید:
دست ها را بالا ببرید و سینه، پشت و پهلوهای راست و چپ خود را در آئینه مشاهده کنید.
آرنج های خود را خم کرده و بازوها، ساعدها و کف دو دست خود را به دقت بررسی نمایید.
پشت ساق ها، پاها و فضاهای بین انگشتان پا و کف پا را معاینه کنید.
پشت گردن و سر را با آئینه دستی معاینه کنید. برای این کار قسمتی از موهای خود را کنار بزنید.
برای معاینه کامل پوست سر و لا به لای موها از یک نفر کمک بگیرید.
باسن و پشت ران های خود را با یک آئینه دستی معاینه کنید.
بیماری های زمینه ساز سرطان
بعضی ضایعات پوستی اگر درمان نشوند با گذشت زمان می توانند تغییرات بدخیمی پیدا کنند و به سرطان تبدیل شوند. اما تشخیص به موقع و درمان مناسب می تواند جلوی چنین عوارضی را بگیرد.

سایر بیماری های شایع پوستی

کراتوز آفتابی
نام این بیماری ممکن است ناآشنا باشد ولی به احتمال زیاد آن را در پوست خود یا دیگران مشاهده کرده اید. هر کس که مدت زمان طولانی در آفتاب بماند شانس زیادی برای ابتلا به یک یا چند ضایعه کراتوز آفتابی دارد.
این بیماری به صورت یک برجستگی پوسته دار و یا دلمه دار است که رنگ آن ممکن است قهوه ای روشن یا تیره، صورتی و یا قرمز و گاهی ترکیبی از این چند رنگ باشد. دلمه و پوسته ای که روی آن وجود دارد باعث زبری، خشکی، ناصافی و خشونت سطح ضایعه می شود. به همین خاطر اغلب با لمس و کشیدن دست روی آن بهتر تشخیص داده می شود. بعضی وقت ها خارش یا سوزش دارد و یا ممکن است در لمس کمی دردناک باشد.
رشد این ضایعات خیلی آهسته است و گاهی محو می شوند ولی مجدداً ظاهر می گردند. کراتوزهای آفتابی بیشتر در صورت، لاله گوش ها، قسمت طاس پوست سر، گردن، پشت دست ها، ساعد و لب، یعنی مناطقی از پوست که دائماً در معرض تابش نور آفتاب قرار دارند، دیده می شوند.
تعداد کمی از این ضایعات در صورت عدم درمان و ادامه تماس با نور آفتاب ممکن است وارد مرحله بعدی یعنی ایجاد سرطان سلول سنگفرشی شوند. وجود کراتوز آفتابی نشانه صدمات پوست در اثر آفتاب می باشد، لذا در این بیماران علاوه بر سرطان سلول سنگفرشی باید مراقب سایر سرطان های پوستی ناشی از آفتاب نیز باشیم.
کسانی که پوست روشن و موهای بلوند یا قرمز دارند به صدمات ناشی از آفتاب حساسترند. مبتلایان به بیماری ایدز، کسانی که داروهای سرکوبگر ایمنی (به علت شیمی درمانی و پیوند عضو) مصرف می کنند و کسانی که به هر دلیل ضعف سیستم ایمنی دارند شانس بیشتری برای ابتلا به ضایعات کراتوز آفتابی دارند.
تقریباً 6/1 مردم در طول زندگی یک یا چند عدد ضایعه کراتوز آفتابی پیدا می کنند. کراتوز آفتابی در افراد پیر بیشتر دیده می شود ولی چون بیش از 50 درصد آفتابی که در طول عمر به پوست می خورد قبل از 18 سالگی می باشد، لذا مشاهده کراتوز آفتابی زیر سن 20 سالگی بعید نیست. این افراد کسانی هستند که مدت زمان زیادی را به علت شغل و فعالیت های تفریحی در آفتاب سپری می کنند.
روش های مختلفی برای درمان کراتوزهای آفتابی وجود دارد. تصمیم گیری در مورد این که آیا ضایعه درمان شود یا خیر و نیز نوع درمان، بستگی به عواملی از قبیل وضعیت سلامت و سن بیمار دارد.
.  تراشیدن ضایعه با وسیله ای به نام کورت و سوزاندن با سوزن الکتریکی
·  تراشیدن ضایعه با تیغ جراحی
·  منجمد کردن ضایعه با ازت مایع
·  شیمی درمانی موضعی با کرم پنج-فلوئورواوراسیل
·  لایه برداری شیمیایی
·  تراشیدن پوست  Dermabrasion
·  لیزر گاز کربنیک که بخصوص در مورد کراتوزهای آفتابی لب به کار می رود.

کراتوز آفتابی لب
در این بیماری لب خشک و پوسته پوسته شده و ترک می خورد و رنگ آن قرمز خیلی کم رنگ تا کاملاً سفید می گردد. لب پایین که معمولاً بیشتر از لب بالا در معرض آفتاب قرار می گیرد، بیشتر گرفتار می شود (به درمان کراتوز آفتابی لب در بخش قبل اشاره شد). سرطانی که بر روی کراتوز آفتابی ایجاد می شود خطرناکتر از سرطان پوست بوده و در 5/1 موارد ممکن است به اعضای داخلی گسترش یابد.

لکه های سفید رنگ مخاطی:   لکوپلاکی
«لکوپلاکی» به ضایعات برجسته سفید رنگ در داخل دهان (روی زبان و یا مخاط دهان) گفته می شود که محکم به زیر چسبیده است و قابل جدا کردن نمی باشد. این ضایعات را در بعضی بیماری های پوستی، به دنبال عفونت قارچی، در اثر دندان های پوسیده و شکسته که لبه تیز دارند، در بیماران مبتلا به ایدز و سیگاری ها می توان دید. این لکه های سفید مخاطی، در صورت عدم درمان و به ویژه ادامه مصرف سیگار تبدیل به سرطان سلول های سنگفرشی می شوند.



کلمات کلیدی :سرطان پوست سلوهای بازال و کلمات کلیدی :خال های پوستی و کلمات کلیدی :زیبایی پوست و کلمات کلیدی :ملانوما